Home / Gündemden / Avukatların Almış Olduğu Masrafların Vergisel Durumu

Avukatların Almış Olduğu Masrafların Vergisel Durumu

Müvekkilleri adına icra müdürlüklerine yatırılan ve daha sonra müvekkilden tahsil edilen icra takip masrafları serbest meslek kazancı sayılıp sayılmayacağı bu tahsilatlarla ilgili olarak serbest meslek makbuzu düzenlemek gerekirmi? Sorusu Avukat mükellefi olan her Mali müşavire sorulan sorulardandır sanırım. Bu soruyu verrgi mevzuatlarımız ve gelir idaresinin özelgeleri ışığında açıklayalım.

I -Katma Değer Vergisi Kanunu Yönünden

3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunumuzun; 1/1 inci maddesinde, ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde Türkiye’de yapılan teslim ve hizmetlerin KDV ye tabi olduğu,

Katma Değer Vergisi Kanunumuzun 4/1 inci maddesinde, hizmetin teslim ve teslim sayılan haller ile mal ithalatı dışında kalan işlemler olduğu ve bu işlemlerin, bir şeyi yapmak, işlemek, meydana getirmek, imal etmek, onarmak, temizlemek, muhafaza etmek, hazırlamak, değerlendirmek, kiralamak, bir şeyi yapmamayı taahhüt etmek gibi şekillerde gerçekleşebileceği.

Katma Değer Vergisi Kanunumuzun 20’nci maddesinde, teslim ve hizmet işlemlerinde matrahın, bu işlemlerin karşılığını teşkil eden bedel olduğu; bedel deyiminin, malı teslim alan veya kendisine hizmet yapılan veyahut bunlar adına hareket edenlerden bu işlemler karşılığında her ne suretle olursa olsun alınan veya bunlarca borçlanılan para, mal ve diğer suretlerde sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaat, hizmet ve değerler toplamını ifade ettiği.

Katma Değer Vergisi Kanunumuzun 27/5 inci maddesinde ise serbest meslek faaliyetleri için ilgili meslek teşekküllerince tespit edilmiş bir tarife varsa hizmet bedelinin bu tarifede gösterilen ücretten düşük olamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Katma Değer Vergisi Kanunumuzun yukarıdaki hükümlerine göre, bahse konu müvekkil şirketin alacaklarının takibi esnasında Avukatlarca icra dairelerine ödenen masrafların herhangi bir bedel eklenmeksizin aynen adı geçen müvekkil şirkete yansıtılması işleminde KDV hesaplanmayacaktır.

Ancak, tarafınızca söz konusu masrafların yansıtılması sırasında masraf tutarına ilaveten bir bedel alınması halinde ise bu bedel anılan müvekkil şirkete sunulan hizmetin karşılığını teşkil edeceğinden genel oranda KDV ye tabi tutulacaktır.

II- Gelir Vergisi Ve Vergi Usul Kanunu Yönünden

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunumuzun 65 inci maddesinde; “Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.”

Gelir Vergisi Kanunumuzun 67 nci maddesinde; “Serbest meslek kazancı bir hesap dönemi içinde serbest meslek faaliyeti karşılığı olarak tahsil edilen para ve ayınlar ve diğer suretlerle sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerden bu faaliyet dolayısıyla yapılan giderler indirildikten sonra kalan farktır.Müşteri veya müvekkilinden, serbest meslek faaliyeti ile ilgili olmak üzere para ve ayın şeklinde alınan gider karşılıkları kazanca ilave edilir.

Vergi Usul Kanunumuzun  328 inci maddesi Amortismana tabi iktisadi kıymetlerin elden çıkarılması halinde hesaplanan müspet fark kazanca eklenir.

Vergi, resim, harç, keşif, şahitlik, bilirkişilik ve ekspertiz gibi hususlara harcanmak üzere müşteri veya müvekkilden alınan ve tamamen bu hususlara sarf edilen para ve ayınlar kazanç sayılmaz.”,

Gelir Vergisi Kanunumuzun 68 inci maddesinde; “Serbest meslek kazancının tespitinde aşağıda yazılı giderler hasılattan indirilir tanımlaması ile :

1- Mesleki kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için ödenen genel giderler (İkametgâhlarının bir kısmını iş yeri olarak kullananlar, ikametgâh için ödedikleri kiranın tamamı ile ısıtma ve aydınlatma gibi diğer giderlerin yarısını indirebilirler. İş yeri kendi mülkü olanlar kira yerine amortismanı, ikametgâhı kendi mülkü olup bunun bir kısmını iş yeri olarak kullananlar amortismanın yarısını gider yazabilirler.).

Gelir Vergisi Kanunumuzun 94 üncü maddesinde; “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.”,

Gelir Vergisi Kanunumuzun 96 ncı maddesinin birinci fıkrasında ise; “Vergi tevkifatı, 94 üncü madde kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan ödemelere uygulanır. Bu maddede geçen hesaben ödeme deyimi, vergi tevkifatına tabi kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda gösteren her türlü kayıt ve işlemleri ifade eder.”hükümlerine yer verilmiştir.

Ayrıca, Gelir Vergisi Kanunumuzun 94’üncü maddenin birinci fıkrasının (2/b) alt bendinde ise; yaptıkları serbest meslek işleri dolayısıyla bu işleri icra edenlere yapılan ödemeler üzerinden (2009/14592 sayılı B.K.K. ile 03.02.2009 tarihinden geçerli olmak üzere) %20 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacağı belirtilmiştir.

Serbest meslek erbabının, müşterisinden veya müvekkilinden, serbest meslek faaliyetiyle ilgili olarak, para ve ayın şeklinde aldığı gider karşılıkları da, ayrıca hasılat sayılmıştır. Buna karşılık, vergi, resim, harç, keşif, şahitlik, bilirkişilik ve ekspertiz gibi alanlarda harcanmak üzere müşteri veya müvekkilden alınan para ve ayınların hasılat sayılmayacağı 67’nci maddenin dördüncü fıkrasında hüküm altına alınarak gider karşılıklarına bir istisna getirilmiştir. Ancak, bunların tamamen söz konusu hususlara harcanmış olması gerekmektedir. Aksi halde, alınan paralardan harcanmayan kısım hasılat yazılmak zorundadır.

Bu hükümlere göre, icra müdürlüklerine yatırılan icra takip masrafları müvekkil adına yapılan bir işlem olması nedeniyle, bu ödemelerin Gelir Vergisi Kanunumuzun 67’nci maddesinin dördüncü fıkrasında sayılan harcamalar arasında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla gelir olarak dikkate alınmayan bir ödemeye ilişkin yapılan harcamaların da mesleki kazancın tespitinde gider olarak indirilmesi mümkün değildir.

213 sayılı Vergi Usul Kanunumuzun 236’ncı maddesinde; “Serbest meslek erbabı, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için iki nüsha serbest meslek makbuzu tanzim etmek ve bir nüshasını müşteriye vermek, müşteri de bu makbuzu istemek ve almak mecburiyetindedir.” denilmektedir.

Buna göre müvekkil ya da müşterilerinize sunduğunuz hizmetten dolayı aldığınız bedeller için serbest meslek makbuzu düzenlemeniz gerekmektedir. Ancak, müvekkiliniz adına icra müdürlüklerine yatırılan ve daha sonra müvekkilden tahsil edilen icra takip masrafları serbest meslek kazancı sayılmayacağından, bu tahsilatlarınızla ilgili olarak serbest meslek makbuzu düzenlemenize gerek yoktur.

Diğer taraftan, müvekkiliniz adına yatırdığınız icra takip masraflarını aşacak şekilde komisyon vb. adlar altında ayrıca bir bedel tahsil etmeniz durumunda, bu bedeller için serbest meslek makbuzu düzenlemeniz gerekeceği tabiidir.

Avukatlara Ödenen Seyahat Masraflarının durumu 

 Avukatlar dava dosyalarının takibi veya danışmanlık hizmetlerinin ifası esnasında yapmış olduğu seyahat harcamalarına ait belgeleri bir gider dökümü adı altında toplayarak müşterilerine yansıtmaktadırlar. Kendi adlarına düzenlenen bu belgeleri dekont ile yansıtmaları ve firmaların da gider yazdığı sıkça rastlanan bir durumdur. Söz konusu yansıtmalar için Serbest meslek makbuzu düzenlemediği ve haliyle stopaj uygulanmadığı da görülmektedir. GVK 68 nci maddesinde ise serbest meslek kazancının tespitinde hangi giderlerin hasılattan indirilebileceği belirtilmiştir.  Bu giderlerden bir tanesi de mesleki faaliyetle ilgili yapılan seyahat ve ikamet giderleridir. Yani seyahat giderleri avukatın kendi gideri sayılmaktadır.

Avukatlar kendi adlarına düzenlenen bu gider belgelerini gelir gider hesaplarında dikkate alarak indirim konusu yapmaları gerekir. Söz konusu giderleri için müşterilerinden tahsil ettikleri rakamları ise gider karşılığı olarak kabul etmeleri gerekir. Kanun metninde gider karşılıklarının kazanca ilave edileceği de açıkça belirtilmiştir.

GVK madde 94’te ise tevkifat yapmaya mecbur olanlar belirtilmiştir.

Avukatların seyahat masraflarına ilişkin belgeleri kendi gider hesaplarında dikkate almaları, sonrasında serbest meslek makbuzu ile müşterilerine yansıtmaları, müşterilerin de tevkifat yaparak bu makbuzları gider yazabilmeleri mümkündür. Aksi durumda yapılan ödemeler için alınan gider dökümlerinin gider yazılması mümkün değildir. Ayrıca söz konusu ödemeler için de stopaj yükümlülüğü yerine getirilmemiş olur.

 

Kaynak

  1. İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı 04/06/2015 tarih 11395140-105[236-2012/VUK-1-]—
  2. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanununun;1/1, 4/1,20 , 27/5 inci maddesi
  3. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun; 65, 67 , 68,94,96 ncı maddesi
  4. Vergi Usul Kanununun 328,236 inci maddesi
  5. 02.2006 tarih ve 26089 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 356 Seri No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği
  6. 375 Seri No’lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği 

About nevzaterdag

Check Also

Sorularla Kısa Çalışma Hakkında Her şey

https://www.nevzaterdag.com/kisa-calisma-odenegi-uygulamasi-nasil-olacak/ Benzer YazılarÇalışanlar Yıllık İzinlerini Parça Parça Kullanabilir mi ?2016 Emekli MaaşlarıEmekli Olup Tekrar Çalışanların …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir