Dr. Nevzat Erdağ Vergi, Sosyal Güvenlik ve İş Hukuku Uzmanı
Serbest meslek erbapları, bireysel bilgi, uzmanlık ve emeklerine dayanan mesleki faaliyetlerini kendi adlarına ve hesaplarına icra eden kişilerdir. Doktorlar, avukatlar, mali müşavirler, mühendisler, diş hekimleri ve danışmanlar gibi birçok meslek grubu bu kapsamdadır. Bu kişiler, gelirlerini Gelir Vergisi Kanunu’nun 65. ve devamı maddelerine göre serbest meslek kazancı olarak beyan ederler. Serbest meslek kazancının tespitinde, yalnızca mesleki faaliyetle doğrudan ilgili olan ve belgeyle ispat edilen giderler düşülebilmektedir.
Günümüzde ekonomik koşullar, yüksek enflasyon ve artan taşıt fiyatları göz önüne alındığında, serbest meslek erbaplarının işlerinde kullanacakları araçları nakit ödeme yerine banka kredisiyle finanse etmeleri oldukça yaygın hale gelmiştir. Bu durum hem likidite yönetimi hem de vergi planlaması açısından dikkatli ele alınması gereken bir süreci beraberinde getirir. Özellikle krediyle alınan araçlara ilişkin faiz ödemelerinin gider yazılıp yazılamayacağı, mükelleflerin sıklıkla karşılaştığı ve çoğu zaman yanlış uygulamalara neden olan bir konudur.
Vergi mevzuatımızda, giderlerin kazançtan indirilebilmesi için belirli şartlar öngörülmüştür. Özellikle Gelir Vergisi Kanunu’nun 68. maddesi, serbest meslek kazançlarının tespitinde indirilebilecek giderleri sınırlı şekilde saymakta ve sadece mesleki faaliyetin ifası ile doğrudan bağlantılı olan harcamalara izin vermektedir. Bu bağlamda, bir aracın işte kullanılması, bu araç için yapılan harcamaların, özellikle de krediyle alındıysa faiz ödemelerinin, vergi matrahından indirilebilmesi açısından temel şartlardan biridir.
Bu çalışmanın amacı, serbest meslek erbaplarının kredili araç edinimi durumunda, kredi faizlerinin vergi mevzuatı açısından gider olarak kabul edilip edilemeyeceğini mevzuat hükümleri ışığında değerlendirmek ve uygulamada karşılaşılan tereddütleri gidermeye yardımcı olmaktır. Bu bağlamda Gelir Vergisi Kanunu’nun ilgili maddeleri, binek otomobillere ilişkin gider kısıtlamaları, belgelenme zorunluluğu ve araç kullanımının niteliği gibi hususlar detaylı şekilde incelenecektir.
Vergi Usul Kanunu (VUK) ve Gelir Vergisi Kanunu’nda (GVK) yer alan tanımlara göre, serbest meslek, şahsi mesaiye, bilimsel veya mesleki bilgiye dayanan, ticari mahiyette olmayan faaliyetlerdir. Serbest meslek erbabı ise bu faaliyetleri kendi adına ve hesabına sürdüren gerçek kişilerdir (GVK Md. 66).
Serbest meslek kazancının tespitinde indirilebilecek giderler, Gelir Vergisi Kanunu’nun 68. maddesinde sayılmıştır. Bu maddeye göre: “Mesleki faaliyetin ifası için yapılan genel giderler” kazancın tespitinde indirim konusu yapılabilir. (GVK Md. 68/1) Dolayısıyla, mesleki faaliyetin yürütülmesi için alınan ve bu faaliyette kullanılan bir araca ilişkin masraflar, genel gider kapsamında değerlendirilebilir.
1.Kredi Faizi Gider Midir? Serbest meslek erbabı, işte kullanmak amacıyla bir araç alırken banka kredisi kullanabilir. Bu durumda, krediye ait faiz gideri, Gelir Vergisi Kanunu’na göre mesleki faaliyetin yürütülmesi için yapılmış bir gider olarak kabul edilir. Bu kapsamda banka kredi faizleri, GVK Md. 68/1 uyarınca gider olarak yazılabilir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, faiz ödemesinin doğrudan mesleki faaliyetle ilgili olması ve özel kullanımla ilişkilendirilmemesi gerekliliğidir. 2. Faiz Giderinin Belgelenmesi Gelir Vergisi Kanunu’na göre, giderlerin vergi matrahından indirilebilmesi için belgelendirilebilir olması gerekir. Kredi faiz giderleri ise;
GVK’da 2019 yılında yapılan değişiklikle birlikte, binek otomobillerin giderleştirilmesine bazı sınırlamalar getirilmiştir. Bu hükümler serbest meslek erbaplarını da kapsar. GVK Md. 68/5 kapsamında:
Kredi faizinin gider yazılabilmesi için araç fiilen mesleki faaliyetlerde kullanılıyor olmalıdır. Örneğin: Ancak aracın özel işler için de kullanıldığı tespit edilirse, faiz giderinin tamamı değil, sadece mesleki kullanım oranına isabet eden kısmı gider yazılabilir.
Bir diş hekimi, 1.200.000 TL değerinde bir binek otomobili banka kredisiyle satın almıştır. Kredi faiz ödemesi aylık 10.000 TL’dir. Araç sadece iş için kullanılmakta ve buna dair kayıtlar tutulmaktadır. Bu durumda:
Serbest meslek erbaplarının mesleki faaliyetlerine yönelik yaptıkları harcamalar, Gelir Vergisi Kanunu’nun 68. maddesi çerçevesinde gider olarak dikkate alınabilir. Araç alımı için kullanılan krediye ait faiz ödemeleri, bu kapsamda değerlendirilebilecek giderlerdendir. Ancak, bu giderlerin kabul edilebilmesi için: Doğru vergilendirme ve cezai durumlarla karşılaşmamak için, bu tür işlemlerde mali müşavirinize danışmanızı tavsiye ederim.
