En Son
Ana Sayfa / Kanunlar / İş Kanunu / Kadın İşçilerde Doğum İzni

Kadın İşçilerde Doğum İzni

nevzat-erdag-395-hamilelik-izni

İş Kanunumuz, kadın işçiye analık halinde çalışma ve süt izni hakkını 74. maddesinde düzenlemiştir. Bu maddeye göre ;

“Kadın işçilerin, doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere, toplam on altı haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır.” Çoğul gebelik halinde, doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar iş yerinde çalışabilir. Bu durumda kadın işçinin çalıştığı süreler, doğum sonrası sürelere eklenir. Kadın işçinin erken doğum yapması halinde ise, doğumdan önce kullanamadığı çalıştırılmayacak süreler doğum sonrası sürelere eklenmek suretiyle kullandırılır.

Yukarıda öngörülen süreler, işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre, doğumdan önce ve sonra gerekirse artırılabilir. Bu sürelerin artırılması hekim raporu ile mümkündür.

Çalışan anne adayları, doğum izni alabilmek için önce hamile olduğuna dair belgeyi devlet hastanelerinin kadın doğum servisinden alabilir. Belgeyi bağlı olduğu sigorta kurumuna ulaştırması ve kendi bulunduğu iş yerine de bilgi vermesi gerekir. Bağlı olduğu sigorta kurumuna hamile olduğunu bildirmesi, hem izninin başlaması, hem de diğer işlemlerin yapılabilmesi ve hamilelikle ilgili haklarının işleme konulabilmesi için önemlidir.

Doğum Sonrası Ücretsiz İzin

İsteği halinde, kadın işçiye on altı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde, on sekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz. Bu konuda işverenin inisiyatifi yoktur.

Doğum Yapan Kadına Sağlanan Destekler

Doğum Yardımı: Doğum yardımı, sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmayan karısının; doğum sırasında veya doğumdan sonra gerekli sağlık yardımlarıyla, ilaçların ve sağlık malzemesinin sağlanmasıdır. Ayrıca, Türk vatandaşlarına, canlı doğan birinci çocuğu için 300 TL, ikinci çocuğu için 400 TL, üçüncü ve sonraki çocukları için 600 TL doğum yardımı yapılır. Bu yardım Türk vatandaşı olan anne veya babaya, her ikisi de Türk vatandaşı ise anneye yapılıyor. Doğum yardımı ödenmesinde Kimlik Paylaşımı Sistemi‘nde yer alan nüfus kayıtları esas alınır. Başvurular Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlükleri, Sosyal Hizmet Merkezleri ve yurt dışında yaşayanlar için Büyükelçilikler ve Konsolosluklar aracılığıyla yapılacaktır. Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan kişilerin başvuruları ise çalıştıkları kurumlara yapılır.

Emzirme Ödeneği: Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, sigortalı kadına veya sigortalı olmayan karısının doğum yapması nedeniyle sigortalı erkeğe, kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadına, ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşine, her çocuk için, yaşaması şartıyla doğum tarihinde geçerli olan ve SGK Yönetim Kurulunca belirlenip, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından onaylanan tarife üzerinden emzirme ödeneği verilir.

Doğumla ilgili emzirme ödeneğinden yararlanmak için sigortalının iş yerinden alacağı vizite kağıdı, doğum raporu ve bebeğin nüfus cüzdanı ile birlikte SGK Müdürlüklerine başvurması gerekir. Ödemeler, belgelerin SGK Müdürlüğüne müracaatına müteakip, PTT aracılığıyla sigortalıya ödenmektedir. Emzirme ödeneğinden yararlanma hakkını kaybetmemek için beş sene içinde müracaat edilmesi gerekmektedir. 2015 yılı için ödenen emzirme ödeneği tutarı 112 TL dır.

Kadın İşçinin Doğum Sonrası Emzirme İzni Ne Kadardır?

Kadın işçilere, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. Bu süre günlük çalışma süresinden sayılır. Emzirme izinleri toplu olarak kullanılamaz.

Hamilelikten Dolayı İşveren İşçiyi İşten Çıkarabilir mi ?

Salt hamilelik ve doğum nedeniyle işçinin işten çıkarılması kesinlikle geçerli bir fesih nedeni değildir. Bu sebeple yapılan fesihler geçersiz nedenle yapılan fesihlerin sonucunu doğurmaktadır. Bu tür fesihler İş Kanunumuzun 5.  maddesinde belirtilen eşitlik ilkesine de aykırılık teşkil ettiğinden, kadın işçinin hamilelik dolayısı ile işten çıkarılması halinde, dört aya kadar ücret tutarında tazminat ve mahrum kalınan haklarını da talep etmek hakkı bulunmaktadır.

Ayrıca, kadın işçi iş güvencesi hükümlerinden yararlanamıyorsa, bu nedenle yapılacak fesihlerde bildirim süresinin üç katı tutarında kötü niyet tazminatı isteme hakkı bulunmaktadır.

Hamile Kadın İşçinin Hakları Nelerdir?

  • Hamilelik süresince kadın işçiye periyodik kontroller için ücretli izin verilir.
  • Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde, hamile kadın işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde işçinin ücretinde bir indirim yapılmaz.
  • İsteği halinde kadın işçiye, on altı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde, on sekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.
  • Doğum yapan kadın işçinin, ücretsiz doğum iznini kullanmak istemesi ve işveren tarafından buna izin verilmemesi halinde, kadın işçi tek başına alacağı karar ile işverene bildirimde bulunarak, ücretsiz doğum iznine ayrılabilir.
  • Doğum izni süreleri kıdem süresinin belirlenmesinde dikkate alınır.
  • Hamileliği nedeniyle işçinin istifaya zorlanması halinde kötü niyet tazminatı davası açabilir.
  • Doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günleri yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılarak izin hesabına dahil edilir.
  • Emziren işçinin, doğumu izleyen 6 ay boyunca gece çalıştırılması yasaktır.
  • Yeni doğum yapmış işçinin, doğumu izleyen sekiz haftalık süre sonunda; emziren işçinin ise, 6 aylık süreden sonra gece çalışması yapmasının güvenlik ve sağlık açısından sakıncalı olduğunun hekim raporu ile belirlendiği dönem boyunca, gece çalıştırılması yasaktır.
  • Kadın işçiler, gebe olduklarının hekim raporuyla tespitinden itibaren doğuma kadar geçen sürede gece çalışmaya zorlanamazlar.
  • Gebe, yeni doğum yapmış ve emziren işçi günde yedi buçuk saatten fazla çalıştırılamaz.

Benzer Konu

Sosyal Medyada İşverene Hakaret Haklı Fesih Sebebi midir?

Facebook ve Twitter başta olma üzere birçok sosyal medya sitesinde insanlar paylaşımlar yapmakta ve bu …

21 yorumlar

  1. Merhaba, 16 haftalık Doğum iznimin ardından 6 ay ücretsiz izin aldım. Ücretsiz iznim 1 ay sonra bitecek. Bunun bitimiyle beraber biriken yıllık izinlerimi 2 ay gibi bir süre daha kullanmayı düşünüyorum. Bebeğim 10 aylık olunca fiilen işe başlayarak , 1 yaşına gelinceye kadar yasal süt izinlerimi kullanacağım.

    1 yaş itibariyle Yen’i çıkan yasayla kısmi çalışmak istiyorum. Yani yarım gün, yarım maaş olarak bir süre çalışma düşüncesindeyim.
    1 yaştan sonra kısmi zamanlı çalışmaya başlamamda bir engel var mı?

    Teşekkürler

    • Merhaba Betül hanım,
      Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sonrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmelik 8 Kasım 2016 tarihli ve 29882 sayılı Resmi Gazete’de söz konusu Yönetmelik yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

      Analık İzni veya Ücretsiz İzin Sonrası Yapılacak Kısmi Süreli Çalışmalar Hakkında Yönetmelik ile doğum ya da evlat edinilmesi sonrası işçinin kısmi süreli çalışma yapabileceği işler ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslar belirlenmiştir.

      Kısmı süreli çalışma uygulaması nedir?

      Kısmi süreli çalışma, işçinin, işyerinde tam süreli iş sözleşmesi ile yapılan emsal çalışmanın üçte ikisi oranına kadar yaptığı çalışmayı ifade etmekdir.

      6663 Sayılı Kanun’un 21. maddesiyle, 4857 sayılı İş Kanununun 13. maddesine eklenen fıkralar ile; analık izni, çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin veya 6 aya kadar ücretsiz izin sonrasında, çocuğun mecburi ilköğretim çağına gelmesine kadar ebeveynlere kısmi süreli çalışma hakkı verilmiştir.

      Buna göre; ebeveynlerden biri, çocuğun mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden aybaşına kadar kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilecektir.

      Bu talep, işveren tarafından karşılanacak ve geçerli fesih nedeni sayılmayacaktır. Ayrıca, kısmi süreli çalışmaya başlayan işçi aynı çocuk için bir daha bu haktan faydalanmamak üzere tam zamanlı çalışmaya dönebilecektir. Diğer taraftan, kısmi süreli çalışmaya geçen işçinin tam zamanlı çalışmaya başlaması durumunda yerine işe alınan işçinin iş sözleşmesi kendiliğinden sona erecektir.

      Ebeveynlerden birinin çalışmaması halinde, çalışan eş kısmi süreli çalışma talebinde bulunamayacaktır. Bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferiden evlat edinenler de çocuğun fiilen teslim edildiği tarihten itibaren bu haktan faydalanabilecektir.

  2. merhabalar Nevzat Bey öncelikle verdiğiniz bilgiler için çok teşekkürler. Ben kamuda taşeron işçiyim ilk doğumu takip eden ilk altı ay süresince süt izni 3 saat mi 1 buçuk saat mi? Bir de emzirme ödeneğinden herkes yararlanabiliyor mu? Teşekkürler

    • Merhaba Naz hanım,
      yeni doğan çocuk 1 yaşına gelene kadar anneye her gün 1,5 saat süt izni verilir. Bu süt izninin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağı annenin takdirine bırakılmıştır. Süt izni işçinin çalışma süresinden sayılır ve izinler için ücretten herhangi bir kesinti yapılamaz. Uygulamada genel olarak doğumdan sonra çocuk 1 yaşına gelene kadar kadın işçilere süt izni için haftada 1 gün ekstradan izin verilmektedir.
      Kadın devlet memurları için süt izni biraz daha farklı düzenlenmiştir. Çocuğun ilk 6 aylık döneminde süt izni günlük 3 saat ikinci 6 aylık döneminde ise süt izni kadın işçilerde olduğu gibi günlük 1,5 saat olur. Bu süt izinlerinin nasıl kullanılacağı veya bölünme durumu da yine kadın memurun insiyatifine bırakılmıştır.

  3. Merhaba, 29 haftalık hamileyim. İşim sebebiyle sürekli oturuyorum, bu da zamanla sırt kalça ve bel ağrısına neden oluyor. Arada iş yeri hekiminden ya da kadın doğumcumdan rapor alıp evde istirahat ediyorum ve tekrar işime dönüyorum.. Bu şekilde 32. haftaya kadar çalışmamda bir mahsur olurmu, kamu kurumunda kadrolu işçiyim, erkenden doğum iznine çıkmakta istemiyorum. Aldığım bu raporlar toplamı kaç gün olmalı yani bir sınırlaması varmı, sonrasında her hangi bir problem çıkarmı, teşekkürler..

    • Derya hanım merhaba,
      İş kanunu hamile kadın işçilere, Doğum öncesinde ve sonrasında 8 er hafta süre ile ücretsiz izin verilmesini, Çoğul gebelik halinde doğum öncesi ücretsiz izninin 10 hafta süre ile kullandırılmasını Hekim tarafından sakıncalı görülmemesi ve kadın sigortalının talep etmesi halinde doğum öncesi iznini 3 haftaya kadar kullandırılarak, kullanmadığı doğum öncesi izin sürelerini doğum sonrası iznine ilave ederek kullandırmasını, Sağlık durumlarının gerektirmesi halinde hekim raporu ile izin doğum öncesi ve sonrası izin sürelerinin uzatılmasını, Hamilelik süresince periyodik kontrol için ücretli izin verilmesini, Kadın işçinin isteği halinde doğum sonrası izninin bittiği tarihten itibaren 6 aya kadar ücretsiz izin verilmesini, Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde ücretlerinden herhangi bir kesinti yapılmaksızın daha hafif işlerde çalıştırılmasını, Çocuğunun bir yaşını doldurmasına kadar kendisinin istediği bölüntüde ve saatlerde kullanmak üzere günde bir buçuk saat süreyle süt izni verilmesini Kanununda ayrıntılı anlatmıştır.Yine iş kanunumuzda Normal şartlarda aralıksız uzun süreli (Sağlık Kurulu aracılığıyla) istirahat raporu almış işçi, raporlu iken işten atılamaz ama rapor süresi 4857/17. maddeye göre verilecek ihbar öneli süresini altı hafta aşmışsa bu durumda sadece Kıdem Tazminatı ödenerek, 4857/25. madde gereğince işverence derhal işten çıkarılabilir.Sizin durumunuz yazdığınızdan anladığım kadarı ile buna uymuyor o yüzden strese girmenize gerek yok

  4. Merhaba, Nevzat bey

    Eşim 1 aylık hamile ; yeni işe başalayacak tüm doğum haklarından yararlanması için ne kadarlık ssk gününe ihtiyacımız vardır? konu hakkında bilgilerinizi rica ederiz.

    • merhaba Burak bey,
      asal düzenlemeler gereği; doğum iznine hak kazanabilmek için o işyerinde belli bir süre çalışma koşulu aranmamaktadır.

      Kadın işçiler doğumdan önce 8 hafta ve doğumdan sonra 8 hafta olmak üzere toplam 16 haftalık süre için çalıştırılamazlar ancak sağlık durumu elverdiği sürece, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki 3 haftaya kadar işyerinde çalışabilir.

      Çalışılarak geçirilen süreler doğum sonrası sürelere eklenir. Kadın sigortalının “16” haftalık doğum izninde çalışamaması nedeni ile, bu süre için SGK tarafından yasa ile belirlenen esaslar çerçevesinde geçici iş göremezlik ödeneği verilmektedir. Bu süreye ait geçici iş göremezlik ödeneği istirahatin tamamlanmasından sonra SGK ‘dan alınmaktadır. Bu ödeneğin verilebilmesi için doğumdan önceki bir yılda en az “90” gün kısa vadeli sigorta kolları primi ödenmiş olması gerekmektedir.
      Çalışan anne adayları doğum izni alabilmek için önce hekimden hamile olduklarına dair bir rapor alıp, o raporu ibraz etmeliler. Kadın, hamile olduğuna dair belgeyi aldıktan sonra bunu iş yerinin insan kaynakları veya muhasebe bölümüne verir. Hamileler, hamile olduğuna dair belgeyi devlet hastanelerinin kadın doğum servisinden alabilir. Belgeyi bağlı olduğu sigorta kurumuna ulaştırması ve kendi bulunduğu iş yerine de bilgi vermesi gerekir.

  5. Tesekkurler, Nevzat bey

    Açıklayıcı bilgilendirmeniz, İnsanları yönlendirmeleriniz, bu siteniz ve cevaplarınız için tekrardan tesekkurler,

  6. Nevzat bey merhabalar ben 1aylık hamilelik işe yeni başlayacağım ne kadar süre çalışmam şart iş yerin de benim doğum izinim için help me!

    • Yağmur hanım merhaba 4857 sayılı iş kanunumuzun 74. maddesinde sorunuz şöyle anlatılmış Kadın işçilerin doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam onaltı haftalık süre için çalıştırılmamaları esastır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir. Ancak, sağlık durumu uygun olduğu takdirde, doktorun onayı ile kadın işçi isterse doğumdan önceki üç haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, kadın işçinin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir.
      Yukarıda öngörülen süreler işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra gerekirse artırılabilir. Bu süreler hekim raporu ile belirtilir.
      Hamilelik süresince kadın işçiye periyodik kontroller için ücretli izin verilir.
      Hekim raporu ile gerekli görüldüğü takdirde, hamile kadın işçi sağlığına uygun daha hafif işlerde çalıştırılır. Bu halde işçinin ücretinde bir indirim yapılmaz.
      İsteği halinde kadın işçiye, onaltı haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde onsekiz haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.

  7. Nazife ÖZÜDÜZ

    Merhaba, Ben Yaklaşık 17 Yıldır TAŞERON olarak Belediye çalışanıyım. iki çocuğumu çalışırken dünyaya getirdim. 2015 Temmuz’dan bu yana da aynı kurumun Zabıta Müdürlüğünde çalışmaya başladım ve Ayda üç nöbet tutuyorum. Şu anda 9 haftalık hamileyim. Yukarıdaki haklarımı okudum. bu durumda hamileliğimi bildirirsem nöbetlerimden düşer miyim. Bilgilendirir misiniz..

    • Nazife hanım merhaba,
      işiniz gereği nöbet tutmanız gerekiyorsa bu hamileliğinize zararlı ise ancak hastane raporu ile nöbetlerin değiştirilmesini talep edebilirsiniz fakat bu mümkün değilse bunu yapamazsınız ayrıca hamileliğinizde periyodik bakımlar için işverenden izin isteyebilirsiniz

  8. Merhaba Nevzat Bey,
    Ben kamuda taşeron işçi olarak çalışıyorum.şu an süt iznimi kullanıyorum ve 1,5 saat erken çıkıyorum.Süt izni varken nöbet yazılabiliyor mu,ya da ne kadar süre sonra nöbet yazılma durumu gerçekleşiyor? Bilgi verirseniz çok sevinirim.. Şimdiden teşekkürler…

    • Merhaba Sinem hanım ,
      Kadın memurlara doğumdan sonraki ilk altı ayda günde 3 saat ve ikinci altı ayda ise bir buçuk saat süt izni verilebiliyor. Süt izninin kanuni dayanağı 657 sayılı devlet memurları kanunun 104 üncü maddesinin (D) bendidir.Söz konusu maddenin ilgili bendinde süt izniyle ilgili olarak; “Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde birbuçuk saat süt izni verilir. Süt izninin hangi saatler arasında ve günde kaç kez kullanılacağı hususunda, kadın memurun tercihi esastır”hükmü bulunmaktadır.
      Ayrıca 657 sayılı devlet memurları kanunun 101.maddesinde de günün 24 saati çalışılması gereken iş yerlerinde ise memurların çalışma saatlerinin çalıştıkları kurumlarca düzenleneceği ile ilgili bir hüküm bulunmaktadır.101 maddenin devamında kadın memurların hamileliğin 24.haftasından itibaren ve doğumu takiben 1 yıl süreyle gece nöbeti ve gece vardiyası verilemeyeceği söylenmektedir.Söz konusu madde de konuyla ilgili şu hüküm bulunmaktadır.”Günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir.

  9. Merhaba nevzat bey ben 10 yıllık tasaron iscisiyim sözleşme her yil yenilediği için benim dogumum açan ayına denk geliyor beni işten çıkara bilirlermi

    • Merhaba Hediye hanım,
      işveren iş sözleşmesini her yıl yenilese bile süreklilik arz eden yenilenen sözleşmeler belirsiz süreli iş sözleşmesi gibi işlem görür ve işten çıkarılırsanız tüm haklarınızı ilk girişinizden itibaren almalısınız

  10. Nevzat bey ozurdilerim Ben tam olarak anladım işten çıkara bilirlermi ve öyle bir hakları var mi varsa benim nerelere başvurmak gerekir çalıştığım kurum hastahanede otomasyon olarak çalışıyorum

  11. Nevzat Bey merhaba ben kamuda memurum. suan 35 haftalik hamileyim erken dogum olursa kač haftalik dogum izni kullanmam gerekiyor.8+3 mu y
    yoksa erkek dogum olmasi halinde kullanamadigi izinler de aktarilir mi

    • Nuray hanım merhaba,
      öncelikle evladınızın size hayır ve mutluluklar getirmesini dilerim
      doğum tarihinden sekiz hafta öncesine kadar, sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği halinde doğumdan önceki üç haftaya kadar kurumunda çalışabilir. Bu durumda, doğum öncesinde bu rapora dayanarak, fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası analık izni süresine eklenir.
      sorunuz ile ilgili daha ayrıntılı bilgiyi aşağıdaki linkteki makalemden okuyabilirsiniz
      http://www.nevzaterdag.com/kadin-devlet-memurlarinin-izin-haklari/

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir