Turizm, Yatırım, AR-GE ve Teknoloji İşverenlerine Önemli Destekler

nevzaterdag 2 saat ago Gündemden, Teşvik Yorum Yap 4 Görüntüleme

Sektörel Teşvikleri Kaçırmayın: Turizm, Yatırım, AR-GE ve Teknoloji İşverenlerine Önemli Destekler

7590 Sayılı Kanun ve Güncel Mevzuat Kapsamında Özel Nitelikli SGK Teşvikleri

SGK teşviklerinin tamamı bütün işverenlere uygulanmamaktadır. Bazı destekler yalnızca belirli sektörlerde faaliyet gösteren, yatırım teşvik belgesi bulunan veya AR-GE ve teknoloji faaliyetleri yürüten işletmelere yöneliktir.

Sektörel teşvikler, genel prim indirimlerine göre daha yüksek mali avantaj sağlayabilir. Ancak belge, faaliyet kodu, çalışan niteliği ve fiilî çalışma şartları çok daha sıkı şekilde denetlenmektedir.

Özellikle turizm, imalat, yatırım, AR-GE, tasarım, teknoloji ve kültür sektörlerinde faaliyet gösteren işverenlerin teşvik hakkını işe girişten ve aylık SGK bildiriminden önce değerlendirmesi gerekir.

Turizm Sektörüne 2026 Yılına Özgü Prim Desteği

7590 sayılı Kanun’un 11. maddesiyle, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na geçici 36. madde eklenmiştir.

Düzenlemeye göre;

2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında turizm işletmesi belgesine sahip,
Özel sektöre ait,
Konaklama tesisi niteliğindeki

işyerlerine, 2026 yılının Mayıs-Aralık dönemlerinde, tesisin faaliyette bulunduğu aylarla sınırlı olmak üzere sigorta primi desteği sağlanmaktadır.

Destek tutarı nasıl hesaplanır?

Destek tutarı, kapsama giren sigortalıların prim ödeme gün sayısının 116,67 TL ile çarpılması suretiyle belirlenir.

Tam ay çalışan bir sigortalı için hesaplanan tutar:30 gün × 116,67 TL = 3.500,10 TL

Bu tutar işverene nakden ödenmez. İşverenin SGK’ye ödeyeceği sigorta primlerinden mahsup edilir ve İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanır.

Destek Kapsamına Girmeyen Çalışanlar

Aşağıdaki çalışanlar destek hesabına alınmaz:

Sosyal güvenlik destek primine tabi çalışan emekliler,
Yabancı uyruklu sigortalılar,
Yurt dışında çalıştırılan sigortalılar.

Diğer sigorta primi teşvik ve indirimleri önce uygulanır. Turizm desteği, diğer indirimlerden sonra SGK’ye ödenmesi gereken prim tutarını aşamaz.

İşverende Aranan Şartlar

İşverenin;

Muhtasar ve prim hizmet beyannamesini süresinde vermesi,
Tahakkuk eden primleri yasal süresi içinde ödemesi,
SGK’ye vadesi geçmiş prim ve idari para cezası borcunun bulunmaması,
İşyerinin ilgili destek ayında fiilen faaliyette olması gerekir.

Borçlarını usulüne uygun tecil ettiren, taksitlendiren veya yapılandıran işverenler, ödeme şartlarına uymaları hâlinde destekten yararlanabilir.

Kayıt dışı istihdam turizm desteğini sona erdirir!

Yapılan denetim veya incelemelerde;

Sigortasız işçi çalıştırıldığı,
Fiilen çalışmayan kişinin sigortalı gösterildiği,
Prime esas kazancın hiç bildirilmediği,
Kazancın eksik bildirildiği

tespit edilirse İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanan tutarlar gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri alınır. İşyeri kalan dönemlerde de destekten yararlanamaz.

Ancak eksik bildirilen prime esas kazanç, ilgili aydaki brüt asgari ücretin onda birini aşmıyorsa ve SGK’nin ihtarından itibaren 15 gün içinde eksiklik giderilirse destek devam edebilir.

Destekten yararlanmak amacıyla mevcut işletmenin başka ad veya unvanla açılması, bağlantılı şirketler arasında çalışan aktarılması veya muvazaalı işlem yapılması da desteğin geri alınmasına neden olur.

Turizm desteğinin vergi ve muhasebe boyutu

İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanan turizm prim desteği tutarları, gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında;

Gelir,
Gider,
Maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz.

Fon tarafından karşılanan bölümün ayrıca gelir kaydedilmesi veya işveren tarafından ödenmiş prim gibi giderleştirilmesi doğru değildir. Muhasebe kayıtlarının işverenin fiilen katlandığı net SGK maliyetini gösterecek şekilde düzenlenmesi gerekir.

İmalat sanayisi destek programları 2028’e uzatıldı.

7590 sayılı Kanun’un 10. maddesiyle 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nun geçici 35. maddesinde değişiklik yapılmıştır.

İmalat sanayisinde istihdamın korunması ve artırılması amacıyla yürütülen destek programlarının süresi 31 Aralık 2028’e kadar uzatılmıştır.

Ayrıca programlara İşsizlik Sigortası Fonundan aktarılabilecek kaynağın hesabında 2026 ve 2027 yıllarına ait Fon prim gelirlerinin de dikkate alınması kabul edilmiştir.

Bu değişiklik, imalat sektöründeki bütün işverenlere otomatik prim indirimi sağlamaz. Destek hakkı, ilgili programın yürürlüğe konulmasına ve programda belirlenen şartların yerine getirilmesine bağlıdır.

Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki SGK desteği

5510 sayılı Kanun’un ek 2. maddesi ve yatırım teşvik mevzuatı kapsamında, yatırım teşvik belgesine bağlanan yatırımlarda sigorta primi işveren hissesi desteği uygulanabilir.

Desteğin;

Uygulanacağı bölge,
Oranı,
Süresi,
Kapsama alınacak çalışan sayısı,
Yatırımın türü,
Yatırım teşvik belgesindeki özel şartlar yatırımın niteliğine ve bulunduğu yere göre değişebilir.

Yatırım teşvik belgesinin varlığı tek başına SGK desteği için yeterli değildir. Yatırımın gerçekleştirilmesi, tamamlama vizesi, desteklenecek istihdam sayısı ve Bakanlık tarafından SGK sistemine aktarılan tanımlamalar kontrol edilmelidir.

Çalışan sayısının teşvik belgesinde öngörülen istihdam sınırını aşması hâlinde, aşan personelin tamamı için destek uygulanması mümkün olmayabilir.

AR-GE ve tasarım personeli teşviki

5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında;

AR-GE personeli,
Tasarım personeli,
Kanunda belirlenen sınırlar içindeki destek personeli

için hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin belirli bölümü Hazine tarafından karşılanmaktadır.

Teşvikten genel olarak;

AR-GE merkezleri,
Tasarım merkezleri,
Teknoloji merkezi işletmeleri,
Desteklenen proje sahipleri,
Rekabet öncesi iş birliği projeleri,
Teknogirişim sermayesi desteğinden yararlanan işletmeler şartları çerçevesinde yararlanabilir.

Personelin yalnızca AR-GE merkezinde kayıtlı olması yeterli değildir. Teşvik kapsamındaki faaliyetlerde fiilen çalışması ve çalışma sürelerinin doğru hesaplanması gerekir.

İzin süreleri, merkez dışında geçirilen süreler, uzaktan çalışma, yüksek lisans ve doktora faaliyetleri ile destek personeli oranları ayrıca kontrol edilmelidir.

Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Prim Desteği

4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamında, teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyet gösteren işletmelerin belirli personeli için sigorta primi işveren hissesi desteği uygulanabilir.

Teşvikten yararlanılabilmesi için;

İşletmenin teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyet göstermesi,
Personelin Kanun kapsamındaki yazılım, tasarım veya AR-GE faaliyetinde çalışması,
Çalışma sürelerinin yönetici şirket tarafından onaylanması,
SGK bildirimlerinin doğru kanun numarasıyla yapılması gerekir.

Teknoloji geliştirme bölgesinde bulunan şirketin bütün çalışanları otomatik olarak teşvik kapsamına girmez. Satış, pazarlama, muhasebe, idari işler veya kapsam dışı faaliyetlerde çalışan personelin durumu ayrıca incelenmelidir.

Kültür Yatırımları ve Girişimlerine Sağlanan Destek

5225 sayılı Kültür Yatırımları ve Girişimlerini Teşvik Kanunu kapsamında, kültür yatırım belgesi veya kültür girişim belgesi sahibi işverenlere sigorta primi işveren hissesi desteği sağlanabilir.

Desteğin oranı ve süresi;

Belgenin yatırım veya girişim belgesi olmasına,
Faaliyetin niteliğine,
Kültür ve Turizm Bakanlığının belgelendirmesine,
İşletmenin destek dönemine göre değişebilir.

İşletmenin kültürel alanda faaliyet göstermesi tek başına yeterli değildir. Geçerli kültür yatırım veya girişim belgesinin bulunması ve SGK tanımlamalarının tamamlanması gerekir.

Faaliyet kodu neden önemlidir?

Sektörel teşviklerde işyerinin NACE kodu temel belirleyicilerden biridir. Ancak yalnızca SGK sisteminde kayıtlı kodun bulunması da her zaman yeterli değildir.

Aşağıdaki üç unsurun uyumlu olması gerekir:

SGK işyeri sicilindeki faaliyet kodu,
Vergi dairesi kayıtlarındaki ana faaliyet,
İşyerinde fiilen yürütülen faaliyet.

Faaliyet kodunun teşvikten yararlanmak amacıyla gerçeğe aykırı değiştirilmesi, teşvikin iptaline ve yararlanılan tutarların geri alınmasına neden olabilir.

Bir işyerinde birden fazla faaliyet yürütülüyorsa çalışanların hangi faaliyet kapsamında çalıştığının ve ayrı işyeri dosyası gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesi gerekir.

Sektörel teşviklerde en sık yapılan hatalar

İşverenlerin özellikle dikkat etmesi gereken hatalar şunlardır:

Turizm işletmesi belgesi yerine belediye işyeri ruhsatının yeterli kabul edilmesi,
Süresi geçmiş belgelere dayanılarak teşvik uygulanması,
NACE koduyla fiilî faaliyetin uyumsuz olması,
AR-GE personelinin kapsam dışı çalışma sürelerinin teşvike dâhil edilmesi,
Destek personeli oranının aşılması,
Teknoloji geliştirme bölgesindeki bütün çalışanların kapsama alınması,
Yatırım teşvik belgesindeki istihdam sınırının aşılması,
Diğer teşviklerle uygulanma sırasının yanlış kurulması,
Primlerin süresinde ödenmemesi,
Sahte veya muvazaalı çalışan aktarımı yapılması.

Teşviklerden yararlanmadan önce yapılması gerekenler

Sektörel destek uygulanmadan önce;

İşyeri faaliyet kodu,
Teşvik belgesinin geçerlilik süresi,
Çalışanın görevi ve fiilî çalışma yeri,
Desteğin başlangıç ve bitiş tarihi,
Desteklenecek azami çalışan sayısı,
SGK borç durumu,
Diğer teşviklerle uygulanma sırası,
Muhasebe ve vergi kayıt yöntemi kontrol edilmelidir.

Bu kontrollerin yalnızca teşvik başlangıcında değil, her bildirim döneminde tekrarlanması gerekir.

Sonuç

Turizm, yatırım, imalat, AR-GE, teknoloji ve kültür sektörlerine yönelik destekler, genel SGK indirimlerine göre daha özel ve yüksek mali avantajlar sağlayabilir. Buna karşılık belge, faaliyet, çalışan ve süre şartları daha ayrıntılıdır.

7590 sayılı Kanun’la getirilen turizm desteği, 2026 yılı Mayıs-Aralık dönemine özgü geçici bir uygulamadır. İmalat sanayisine ilişkin düzenleme ise destek programlarının hukuki süresini 2028 yılı sonuna kadar uzatmıştır.

Yatırım, AR-GE, teknoloji geliştirme bölgesi ve kültür teşviklerinde destek hakkı, yalnızca işletmenin sektörüne değil; sahip olduğu belgelere, çalışanların fiilî görevlerine ve ilgili kurum sistemlerindeki tanımlamalara bağlıdır.

Yanlış veya eksik incelemeyle kullanılan teşvikler, prim aslıyla birlikte gecikme cezası ve gecikme zammıyla geri alınabilir. Bu nedenle sektörel teşviklerin muhasebe, insan kaynakları, yatırım ve hukuk birimlerinin ortak kontrolünde yürütülmesi gerekir.

Başlıca hukuki kaynaklar

7590 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun.
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu, geçici 35 ve geçici 36’ncı maddeler.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, ek 2’nci madde.
5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun.
4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu.
5225 sayılı Kültür Yatırımları ve Girişimlerini Teşvik Kanunu.
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu.
7590 sayılı Kanun’un TBMM’deki resmî kaydı
SGK Destek ve Teşvik Portalı