Dr. Nevzat Erdağ Vergi, Sosyal Güvenlik ve İş Hukuku Uzmanı
Babalık Izni 10 Güne Çıkarıldı. Çalışan Babaların Hakları Nelerdir?
Ailenin korunması ve çalışanların iş hayatı ile aile sorumlulukları arasında denge kurabilmesi, sosyal devlet anlayışının temel unsurlarından biridir. Özellikle doğumdan sonraki ilk günlerde annenin ve yeni doğan çocuğun desteğe ihtiyaç duyması, babalık izninin yalnızca çalışan açısından değil, ailenin bütünlüğü bakımından da önemli bir hak olduğunu göstermektedir.
Bu çerçevede, 1 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7578 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile özel sektörde çalışan işçilere verilen babalık izni yeniden düzenlenmiştir.
Yapılan değişiklik sonucunda, daha önce 5 gün olan ücretli babalık izni 10 güne çıkarılmıştır. Düzenleme 1 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Babalık izni, erkek çalışanın eşinin doğum yapması nedeniyle kullanabileceği kanuni ve ücretli bir mazeret iznidir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun Ek 2’nci maddesine göre işçiye, eşinin doğum yapması hâlinde 10 gün ücretli izin verilmesi gerekmektedir. Yapılan düzenlemeyle özel sektör işçilerinin 5 günlük izin süresi 10 güne yükseltilmiştir. Bu izin, işverenin takdirine bağlı bir sosyal yardım değil, kanundan doğan bir işçi hakkıdır.
Babalık izninden, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sözleşmesiyle çalışan erkek işçiler yararlanabilir. İzin hakkının doğabilmesi için; Kanunda çalışanın belirli bir kıdeme sahip olması veya aynı işyerinde belirli bir süre çalışması şartı bulunmamaktadır. Dolayısıyla yeni işe başlayan bir işçi de eşinin doğum yapması hâlinde babalık izninden yararlanabilir. Burada dikkat edilmesi gereken husus, kanun metninde “eşinin doğum yapması” ifadesinin kullanılmış olmasıdır. Bu nedenle İş Kanunu kapsamındaki babalık izni bakımından hukuken geçerli bir evlilik ilişkisinin bulunması aranmaktadır.
Babalık izni ücretli bir mazeret iznidir. İşçi, izin kullandığı süre boyunca çalışmış gibi ücretine hak kazanır. İşveren; Babalık izni sırasında ücretin tamamı işveren tarafından ödenir. Bu izin için Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ayrıca geçici iş göremezlik ödeneği veya başka bir ödeme yapılmaz. Ücretli izin olması nedeniyle işçinin çalışma ve sigortalılık ilişkisi devam eder; ücret ve prim bildirimi normal çalışma düzeni çerçevesinde sürdürülür.
Kanunda babalık izni 10 gün olarak belirlenmiş, “iş günü” şeklinde özel bir ifade kullanılmamıştır. Bu nedenle izin süresinin kural olarak takvim günü üzerinden değerlendirilmesi gerekir. Hafta tatili ve genel tatil günlerinin izin süresine denk gelmesi hâlinde bu günler ayrıca izin süresine eklenmez. Örneğin, babalık izni cuma günü başlatılmışsa cumartesi ve pazar günleri de 10 günlük sürenin içinde değerlendirilir. Bununla birlikte, iş sözleşmesi, personel yönetmeliği veya toplu iş sözleşmesiyle işçi lehine daha uzun ya da iş günü esaslı bir izin düzenlemesi yapılması mümkündür.
Babalık izninin doğuma bağlı olarak ve doğumun hemen sonrasındaki ailevi ihtiyaçların karşılanması amacıyla kullanılması esastır. Bu nedenle izin, kural olarak doğumun gerçekleştiği tarihten itibaren veya işçinin talebi doğrultusunda doğumu takip eden ilk günlerde başlatılmalıdır. Kanunda iznin aylar sonra kullanılabileceğine ilişkin açık bir düzenleme bulunmamaktadır. İznin doğumla bağlantısını ortadan kaldıracak ölçüde geciktirilmesi, hakkın amacıyla bağdaşmayacaktır. Uygulamada işçinin doğum belgesi, hastane belgesi veya nüfus kayıt örneğiyle işverene yazılı başvuruda bulunması uygun olacaktır.
Babalık izni, kanuni bir mazeret izni olduğundan işverenin iznin kullanılmasını engellemesi veya izni yıllık izin şartına bağlaması mümkün değildir. İşverenin; İleri sürerek izin talebini reddetmesi hukuken geçerli değildir. İzin hakkını kullandığı için işçiye ücret kesintisi yapılması, baskı uygulanması veya iş sözleşmesinin sona erdirilmesi hâlinde işverenin hukuki sorumluluğu doğabilir. Somut olayın şartlarına göre işçi; ücret alacağı, işe iade, ayrımcılık tazminatı veya diğer işçilik haklarını talep edebilir.
Babalık izni ile yıllık ücretli izin birbirinden farklı haklardır. Yıllık izin, işçinin belirli bir çalışma süresini tamamlamasına bağlı dinlenme hakkıdır. Babalık izni ise eşin doğum yapmasıyla doğan ücretli mazeret iznidir. Bu nedenle işveren, kullanılan 10 günlük babalık iznini işçinin yıllık izin süresinden düşemez. İşçinin talebi bulunsa dahi kanuni babalık izni yerine yıllık izin kullandırılması doğru bir uygulama değildir. Ancak işçi, 10 günlük babalık izninin sona ermesinden sonra ayrıca yıllık ücretli izin talep edebilir. Bu durumda yıllık iznin kullanılması işverenin izin planlaması çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tâbi memurlara, eşlerinin doğum yapması hâlinde istekleri üzerine 10 gün babalık izni verilmektedir. Dolayısıyla özel sektör çalışanları için yapılan son değişiklikle, daha önce memurlar bakımından uygulanan 10 günlük süre özel sektör işçileri bakımından da kabul edilmiştir. Ancak işçi ve memur izinlerinin dayandığı kanunlar farklıdır. Özel sektör işçileri bakımından 4857 sayılı İş Kanunu, devlet memurları bakımından ise 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uygulanmaktadır. Basın İş Kanunu, Deniz İş Kanunu veya özel personel kanunlarına tabi çalışanların izin haklarının ise kendi özel mevzuatları ve iş sözleşmeleri kapsamında ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Babalık izni, eşin doğum yapmasına bağlı bir haktır. Evlat edinme veya koruyucu aile olma durumları doğrudan babalık izni kapsamında değerlendirilmez. Bununla birlikte, 7578 sayılı Kanunla, bir veya daha fazla çocuğa eşiyle birlikte veya tek başına koruyucu aile olan işçiye, çocuğun teslim edildiği tarihten sonra talebi üzerine 10 gün ücretsiz izin verilmesi düzenlenmiştir. Dolayısıyla; Bu iki izin türünün ücret, şart ve hukuki dayanakları birbirinden farklıdır.
İşçi ve işveren arasında sonradan uyuşmazlık yaşanmaması için izin sürecinin yazılı yürütülmesi yararlı olacaktır. İşçinin; İşverenin ise;
Babalık izninin 5 günden 10 güne çıkarılması, çalışan babaların doğum sonrasında eşlerine ve çocuklarına daha fazla destek olabilmeleri bakımından önemli bir sosyal hak düzenlemesidir. Ancak düzenlemenin yalnızca izin süresinin artırılması olarak görülmemesi gerekir. Babalık izni; İşverenlerin bordro, izin ve insan kaynakları uygulamalarını 1 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe giren yeni 10 günlük süreye göre güncellemeleri gerekmektedir.
