Dr. Nevzat Erdağ Vergi, Sosyal Güvenlik ve İş Hukuku Uzmanı
Bu yazının verilmesi, AATUHK m. 48 kapsamında yapılan tecillerde borcun %10’unun ödenmiş olması şartına bağlanmıştır. Ancak bu şart tüm tecil türleri için geçerli değildir ve zaman zaman geçici düzenlemelerle askıya alınabilmektedir. Bu çalışmada, söz konusu uygulama hukuki dayanakları ve istisnalarıyla ele alınacaktır.
AATUHK Kapsamında Tecil 6183 sayılı Kanun’un 48. maddesi uyarınca, borçlu, mali durumunun bozulduğunu ve ödeme gücünün kalmadığını belgelemesi hâlinde kamu alacağını taksitler hâlinde ödemek üzere vergi dairesine başvurabilir. Bu durumda “tecil faizi” uygulanarak borç ertelenebilir. %10 Ödeme Şartının Getirilmesi 2008 yılında yürürlüğe giren Tahsilat Genel Tebliği (Seri: A Sıra No: 1) ile birlikte, borçluya “borcu yoktur” yazısının verilebilmesi için, tecil edilen borcun en az %10’unun ödenmiş olması şartı getirilmiştir1. Aynı Tebliğin ekinde yer alan EK‑6 sayılı örnek talimat yazısında bu husus açık şekilde belirtilmiştir: “Tecil edilen borç tutarının %10’u ödenmeden borcun bulunmadığını gösterir yazı verilmez.”2 Bu düzenleme, borç tecili yapılmış olsa dahi, mükellefin belirli bir ödeme disiplinine sahip olduğunu göstermesi amacıyla getirilmiştir.
48. Maddeye Göre Yapılan Teciller Genel tecil düzenlemeleri AATUHK m. 48 kapsamındadır. Bu kapsamdaki tecillerde, yukarıda da açıklandığı üzere, %10 ödeme yapılmadığı sürece “borcu yoktur” yazısı verilmez. Uygulamada, bu belge çoğunlukla ihalelere katılım, tapu işlemleri, ruhsat yenilemeleri gibi işlemler için talep edilmektedir. 48/A Maddesi Tecilleri ve İstisna 2018 yılında yürürlüğe giren 48/A maddesi ile, vergiye uyumlu mükelleflere yönelik özel bir tecil imkânı tanınmıştır. Bu kapsamda yapılan tecillerde, %10 ödeme şartı aranmaz. Yani borç, taksitlendirildiği hâlde mükellef “borcu yoktur” yazısını alabilir3. Bu uygulama, vergiye gönüllü uyumu teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanan Tahsilat Genel Tebliği (Seri: B Sıra No: 17) ile 25 Şubat 2023- 31 Temmuz 2023 tarihleri arasında, %10 ödeme şartı geçici olarak kaldırılmıştır. Bu geçici düzenleme, deprem felaketinin ardından mükelleflerin kamu kurumlarıyla işlemlerini kolaylaştırmak amacıyla hayata geçirilmiştir4.
AATUHK kapsamında yapılan tecil işlemlerinde “borcu yoktur” yazısının verilmesi, kamu alacaklarının tahsilini güvence altına alırken mükelleflerin bazı işlemleri yerine getirmesi için önem arz etmektedir. Genel kural olarak %10 ödeme şartı bulunsa da: Dolayısıyla, mükelleflerin borç türünü ve tecil kapsamını iyi bilmesi, kamu kurumlarıyla yürüttükleri süreçlerde mağduriyet yaşamamaları açısından önemlidir.
